Poradnia Dietetyczna tel: 884 884 414

Zespół jelita nadwrażliwego. Drażliwy temat dla osób z IBS.

Zespół jelita nadwrażliwego. Drażliwy temat dla osób z IBS.

Eliminacja składników FODMAP jako najlepszy „lek” na IBS.

Przewlekły charakter oraz częstotliwość występowania zespołu jelita wrażliwego skłoniła do poszukiwania przyczyn oraz sposobów radzenia sobie z przykrymi efektami tej dolegliwości. Rola składników pokarmowych w wywoływaniu objawów przewodu pokarmowego, do których należą, m.in. bóle brzucha, uporczywe wzdęcia, zaburzenia czynności jelit w zespole nadwrażliwego jelita nie jest do końca zbadana. Pokarmy nie powodują IBS. Udowodniono jednak, że niektóre składniki pokarmowe zwiększają występowanie nieprzyjemnych dolegliwości. Należą do nich fermentujące cukry wchodzące w skład FODMAP. Głównym celem jest wyeliminowanie wysokich zawartości składników FODMAP.

IBS i objawy

Zespół jelita nadwrażliwego z angielskiego Irritable Bowel Syndrome, w skrócie IBS należy do przewlekłych chorób jelita cienkiego, jak również jelita grubego. Objawia się przede wszystkim bólami brzucha, nudnościami, wymiotami, uczuciem pełności oraz nieregularnością wypróżnień. Niektóre osoby cierpiące na IBS skarżą się również na częstomocz oraz bolesne współżycie. Istotne jest, iż dolegliwości nie są wywołane przez uszkodzenia anatomiczne jelit ani również przez problemy związane z procesami przemiany materii. Przyczyny występowania zespołu jelita drażliwego nie są do końca wyjaśnione, aczkolwiek do czynników wywołujących IBS można zaliczyć zaburzenia na osi mózgowo-jelitowej, przebyte biegunki infekcyjne, zaburzenia perystaltyki jelit oraz nadwrażliwość trzewną.

FODMAP

FODMAP jest akronimem pochodzącym od fermentujących oligo- di- mono- sacharydów i polioli, z angielskiego: Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides And Polyols. FODMAP są to krótkie łańcuchy węglowodanów, do których należą oligosacharydy (polimery fruktozy – fruktany, polimery galaktozy – galaktany), disacharydy (laktoza), monosacharydy (fruktoza) oraz alkohole cukrowe (poliole, jak sorbitol, mannitol, ksylitol, maltitiol). U osób z zespołem jelita wrażliwego cukry nie są prawidłowo wchłaniane w jelicie cienkim, ponieważ jest zbyt mała ilość lub brak odpowiednich enzymów, dlatego przechodzą dalej do jelita grubego. Cukry w jelicie grubym są doskonałą pożywką dla występujących bakterii. Rozmnażają się w szybkim tempie, fermentując wywołują nadmiar gazów i rozciągnięcie światła jelita, czyli wzdęcia.

Największa zawartość fruktozy występuje w jabłkach, wiśniach, winogronach, gruszkach, arbuzach, dojrzałych bananach, suszonych owocach, szparagach, przetworach pomidorowych, słodzikach, miodzie, syropie z agawy, cukrze trzcinowym, syropie klonowym i wszystkich produktach z syropem fruktozowym. Duża zawartość laktozy występuje w mleku i jego przetworach. Galaktoza występuje głownie w roślinach strączkowych. Największa zawartość fruktanów występuje w kapuście, czosnku, porze, przetworach pomidorowych, brokułach, brukselce, zielonym groszku, cebuli, pszenicy, życie i jęczmieniu. Poliole w największej ilości występują w słodzikach: sorbitol, ksylitol, manitol, isomalt, owocach pestkowych, awokado, brzoskwinie, wiśnie, porzeczki, śliwki, gruszki, arbuz oraz w warzywach (kalafior, seler), grzybach (pieczarki) i gumach do żucia.

Diagnoza

Niska zawartość składników FODMAP pozwala na wyeliminowanie negatywnych skutków IBS, natomiast podanie tych składników, zwłaszcza fruktanów zaostrza nasilenie symptomów.

Dla osób, których dotyczy problem IBS pomocne jest wykonanie wodorowych testów oddechowych. Badanie oddechu pozwoli na pomiar absorpcji cukru. Przy IBS zalecane jest wykonanie testu na nietolerancję fruktozy, laktozy oraz sorbitolu. Znaczny wzrost oddechu wskazuje na słabe wchłanianie spożytego cukru, co w konsekwencji zwiększa objawy przy zespole jelita wrażliwego. W takiej sytuacji należy koniecznie wyeliminować testowany cukier z diety. W przypadku gdy test oddechowy nie wykazuje nietolerancji na dany cukier, całkowite wykluczenie go z diety jest zbędne. Badany cukier należy spożywać z ograniczeniem przy IBS gdy istnieją nasilone objawy. Nie ma potrzeby przeprowadzania testów fruktanów, ponieważ wyzwalają fermentację w jelicie. Należy wykluczyć je z diety po zdiagnozowaniu zespołu jelita wrażliwego.

Niska zawartość składników FODMAP jako najlepszy „lek” na IBS

Bazując na badaniach przeprowadzonych przez dr Sue Shepherd, opracowana została nowa koncepcja diety z niską zawartością FODMAP, którą można obecnie traktować jako jedyny „lek” na zespół jelita wrażliwego.

Niska zawartość składników FODMAP wpływa na obniżenie stopnia fermentacji. i co za tym powstawania gazów. minimalizuje „rozdęcie” jelita i zmniejsza nasilenie IBS.

Reasumując niska zawartość FODMAP jest skutecznym leczeniem dietetycznym dla osób cierpiących na IBS oraz z objawami IBS.

Co to są węglowodany?

Węglowodany zwane najczęściej cukrami są związkami organicznymi. Składają się z węgla, wodoru oraz tlenu. Ciekawostką jest to, że stosunek wodoru do tlenu w cukrach jest taki sam jak w wodzie, czyli 2:1. Ze względu na różnice wynikające w budowie dzielą się na proste i złożone. Węglowodany proste inaczej monosacharydy to jednocukry. Są one najprostszą formą, oznacza to, że nie ulegają hydrolizie. Wśród cukrów prostych można wymienić glukozę, galaktozę, mannozę oraz fruktozę.

cukier prosty

glukoza

 

Dzienna dawka spożywanych cukrów prostych powinna stanowić do 10% węglowodanów ogółem. Należy unikać większych ilości tych cukrów, ponieważ są dość szybko przetwarzane w jelicie i następnie wchłaniane, co powoduje wysokie stężenie cukru we krwi.

Większą uwagę powinniśmy skupić na węglowodanach złożonych. Są one najbardziej pożądane w codziennym jadłospisie. Powinny stanowić największy procent żywności, którą spożywamy. Cukry złożone są bardziej skomplikowane w swojej budowie od cukrów prostych. Dzielimy je na dwucukry (disacharydy, oligosacharydy) i wielocukry (polisacharydy). Do dwucukrów należą: laktoza, sacharoza, maltoza, trechaloza i celobioza. Nazwa „dwucukry” pochodzi od ich budowy, ponieważ składają się z dwóch cukrów prostych, np. sacharoza składa się z glukozy i fruktozy, laktoza z glukozy i galaktozy.

Laktoza

Laktoza

Polisacharydy to wielkocząsteczkowe polimery również zbudowane z monosacharydów, ale zawierają ich setki, nawet tysiące. Pamiętajmy, że oligosacharydy zawierają tylko dwa cukry proste. Kolejną różnicą między węglowodanami złożonymi jest to, że polisacharydy nie są słodkie. Wielocukry dodatkowo dzielimy na przyswajalne i nieprzyswajalne. Do przyswajalnych zaliczamy skrobię i glikogen, do nieprzyswajalnych błonnik pokarmowy.

Celuloza

Celuloza